Η συστημική θεραπεία και οικογενειακή θεραπεία διαθέτουν δική τους θεωρία και μεθοδολογία για την αιτιολόγηση και θεραπεία των ψυχικών διαταραχών.  Οι ψυχικές διαταραχές ορίζονται ως διαταραχές προσαρμογής στο συστημικό περιβάλλον. Τα ατομικά προβλήματα θεωρούνται ως αποτέλεσμα παγιωμένων μορφών σχέσεων προς τα σημαντικά πρόσωπα, οι οποίες προκαλούν και διατηρούν την ψυχική ασθένεια. Τα σημαντικά πρόσωπα καλούνται όσο αυτό είναι δυνατό να λάβουν μέρος στην θεραπεία.

Υπάρχουν όμως και κατάλληλες μέθοδοι για συστημική ατομική θεραπεία καθώς και συστημική συμβουλευτική ζευγαριών. Στην ατομική θεραπεία δίδεται έμφαση στην κατανόηση της «προβληματικής συμπεριφοράς» του πελάτη ή των ορατών συμπτωμάτων στο πλαίσιο των σχέσεών του και του περιβάλλοντός του. Τα προβλήματα ή τα συμπτώματα θεωρούνται ως έκφραση της επικοινωνίας και συνδιαλλαγής με το περιβάλλον, περιέχουν δε, εκτός από το συναισθηματικά φορτισμένο μέρος τους, και προσπάθειες επίλυσης συγκεκριμένων προβλημάτων.